محاسبات ذهنی با چرتکه

برای کودکان ۵ تا ۱۲ سال

چرتکه چیست ؟

چرتکه وسیله ای که در کشور چین باستان از سالهای دور مورد استفاده قرار می گرفته است. اما بعضیها معتقدند که این وسیله توسط بابلی ها در ۳۰۰ سال پیش از میلاد ابداع گردیده است.چرتکه ای که در چین باستان مورد استفاده قرار می گرفته ، از سیستم ۲-۵ استفاده کرده است،یعنی دو مهره در عرشه فوقانی چرتکه و پنج مهره در پائین محور قرار گرفته است که با حرکت آنها می توانستند محاسبات با چرتکه را انجام دهند. بعد ها در سال ۱۹۳۰ این چرتکه به کشور ژاپن و کره معرفی گردید که ژاپنی ها با ابداع و اصلاح چرتکه چینی ، چرتکه ای با سیستم ۱-۴ ابداع کردند که به نام soroban شناخته شد که از ۴ مهره در پائین محور و ۱ مهره در بالای محور استفاده می شد.

محاسبات ذهنی با چرتکه چیست؟

محاسبات ذهنی یا Mental Arithmetic به این معنی است که مسائل ریاضی اعم از جمع و تفریق ،ضرب و تقسیم را بصورت ذهنی و توسط مغز و بدون استفاده هر گونه کاغذ ،قلم و ماشین حساب انجام دهیم.

مغز چگونه کار میکند ؟

 

یکی از مسائلی که باعث مزیت در آموزش چرتکه می شود ، آشنائی با عملکرد مغز انسان است.
 
همانطور که می دانیم نقش مغز ، جمع آوری و پردازش اطلاعات و فرمان به اعضای بدن برای انجام کار می باشد. مغز از پنج بخش اصلی تشکیل می شود که مخ بزرگترین قسمت آن است.مغز انسان است که عامل اصلی انجام کارهای ما ، دیدن ، شنیدن ، حرف زدن ، احساس کردن و غیره است.
مغز از دو نیمکره اصلی که بنام نیمکره های راست و چپ نامیده می شود تشکیل شده است.
تحقیقات نشان می دهد که انسان دارای یک نیمکره مغز غالب است که بطور گسترده برای عملکرد روزانه به آن تکیه می کند.
نیمکره چپ مغز مسئول پردازش منطقی و سیستماتیک از اطلاعات است.که با استدلال ، تجزیه و تحلیل و حل مسائل ریاضی در ارتباط است.
نیمکره راست مغز در رابطه با رنگ ها ، اشکال هندسی ، موسیقی و هنر و صنایع دستی است.

فوائد یادگیری چرتکه:

کودکانی که توسط دو دست مهارت پیدا کنند می توانند پیشرفت های قابل توجهی در زمینه های زیر داشته با شند:

توسعه و بهبود عملکرد نیمکره های چپ و راست مغز

تشکیل فرکانس موج بتا در مغز

سرعت در محاسبات ریاضی

تقویت حس بینایی،شنوائی و احساس افراد

افزایش قدرت ذهن

افزایش مهارتهای تحلیلی و منطقی

افزایش تخیل و خلاقیت

بهبود حافظه و عکس العملها

افزایش اعتماد به نفس

افزایش مهارت گوش دادن و درک مطلب

مهارتهای نظارتی

بهترین زمان برای یادگیری:

بهترین زمان برای یادگیری چرتکه و محاسبات ذهنی و بسیاری از چیزهائی که مبتنی بر یادگیری می باشند در شروع سن ۴ سالگی می باشد. در این سن کودکان دارای کنترل خوبی از مهارتهای حرکتی خود می باشند و از بازی با اشیاء لذت می برند. به همین علت است که اشتیاق زیادی برای یادگیری مهارتهای جدید دارند.

تحقیقات علمی مرتبط با آموزش چرتکه

تحقیقات انجام شده توسط دانشکده پزشکی نیپون ژاپن مشخص کرده است که قسمت راست مغز در ارتباط با فعالیتهای بصری و شنیداری از قبیل تشخیص تصاویر و گوش دادن به موسیقی ،در حالی که سمت چپ مغز را به افکارو منطق مانند محاسبات ریاضی مرتبط است.در این مطالعه که بر روی ۲۰۰دانش آموز و بیش از ۱۰ سال انجام شده که امواج مغزی در طول فعالیت های مختلف بررسی شده است.ارزیابی های انجام شده بر روی کاربران چرتکه به اتفاق آرا سطوح بالائی از فعالیت مغز در نیمکره راست را نشان داد که در انجام محاسبات ذهنی ریاضی مؤثر است. افراد بطور متوسط برای انجام محاسبات علمی و ریاضی از نیمکره چپ استفاده می کنند اما این مطالعه ثابت کرده است که با تجسم تصویری از چرتکه در سر خود، کاربران چرتکه قادرند که با استفاده از نیمکره راست مغز خود به تعادلی از دو نیمکره و در نتیجه عملکردی بهتر در انجام محاسبات ریاضی دست یابند. تیم تحقیقاتی در ادامه یافته های خود نتیجه گیری کرده است که یادگیری چرتکه مفیداست و به کودکان برای درک سیستم عددی و فرمولهای ریاضی کمک می کند تا بتوانند به حفظ متوالی شماره های پیچیده و تمرکز بر وظائف خود همت گمارند.

توانائی استفاده از نیمکره راست مغز به عملکرد سایر صفات آنها مانند:

اعتماد به نفس ، عملکرد تحصیلی بهترو نمایش خلاقیت در حل مسائل خود کمک کرده است.

روش آموزش در موسسه کودکان هوشمند

در این نوع آموزش به جای استفاده از یک دست برای جابجائی مهره ها در چرتکه استفاده از دو دست برای به حرکت در آوردن مهره ها برای محاسبه ریاضی می باشد. با استفاده از اصول آموزشی چرتکه ژاپنی soroban در کنار محاسبات ذهنی و با استفاده از تکنیک های پیشرفته و چند رسانه ای مبتنی بر یادگیری برای کودکان ، آنها به سرعت ، توانائی یادگیری این روش و در نتیجه محاسبات ریاضی را بصورت کاملا حرفه ای و سریع و دقیق بر روی چرتکه و ذهن خود انجام دهند. در این روش کودکان بعد از یادگیری و آشنائی مراحل اولیه کار با چرتکه بعد از مدتی با تصور چرتکه بصورت مجازی و ذهنی قادر خواهند بود مسائل ریاضی را بصورت تصوری و در ذهن خود انجام دهند. بر خلاف آموزش سنتی در ریاضی که تنها استفاده از نیمکره چپ مغز بکار گیری می شد ، تصور چرتکه توسط کودکان باعث بکار افتادن نیمکره راست مغز بواسطه تصور چرتکه خواهد شدکه در عین حال با استفاده از منطق نیمکره چپ و جابجائی مهره چرتکه ها بصورت مجازی و با استفاده از نیمکره راست و ترکیب این دو باعث توسعه و افزایش عملکرد نیمکره های راست و چپ مغز خواهد شد. گذشته از این آموزش تصوری(imagine) چرتکه با استفاده از تکنیکهای زیر به دانش آموزان کمک می کند تا سریعتر به این روش مسلط شوند.

۱-آموزش چرتکه توسط هر دو دست:

باعث می شود که پیام های دست چپ و راست به مغز منجربه توسعه همه جانبه و کل مغز گردد.

۲- آموزش چرتکه توسط هر دو دست:

با استفاده از تمرکز و تخیل دانش آموزان صورت می گیرد.(تصور چرتکه)

۳- آموزش سرعت:

آموزش سریع پاسخ دادن به دانش آموزان در هنگام سوالات و تحریک در برابر برخورد با اعداد و ارقام.

۴- آموزش پاسخ:

به دانش آموزان کمک می شود تا بتوانند خوب پاسخ بدهند ، نتیجه بگیرند و قضاوت کنند.

آموزش گوش دادن و محاسبه کردن (تکنیک شنیداری)

به دانش آموزان کمک می شود تا با تمرکز حافظه خود را قوی کنند تا به هنگام گوش دادن بتوانند سریع پاسخ بدهند.

آموزش دیدن و محاسبه کردن (تکنیک دیداری)

به دانش آموزان کمک می شود تا با تمرکز در دیدن اعداد و ارقام به هنگام دیدن مسائل بتوانند جواب مسائل را بدهند.

آموزش چرتکه و رشد و توسعه نیمکره های مغز

مطالعات نشان داده است که سمت چپ مغز مسئول منطق و تجزیه و تحلیل است و نیمکره چپ ، مغز غالب بیش از ۹۵ درصد مردم جهان است. اغلب اوقات انسانها صرفا با تکیه بر این قسمت مغز که به پردازش افکار و اعمال ما می پردازند ، باعث غفلت از عملکرد نیمکره راست مغز می شویم که در ارتباط با جنبه های خلاق و احساسی از اعمال روزانه ماست. در دوران کودکی ، مغز انسان آماده رشد و یادگیری اطلاعات جدید و دستیابی به مهارتهای جدید و پیشرفته می باشد . مغز یک کودک نشان می دهد که سازگاری بسیار زیادی با محرکهای تقویت بینائی ، حسی ، حرکتی ، شنوائی و مهارتهای شناختی خود را دارد. بنابر این بسیاری از کارشناسان علوم شناختی در کودکان توصیه می کنند که کودکان به یادگیری زبان و موسیقی بمنظور تشویق در یادگیری و توسعه مغز بپردازند. محاسبات ذهنی را می توان گفت محرک خوبی برای مغز است که با استفاده از هر دو نیمکره های راست و چپ مغز باعث توسعه مغز بصورت همزمان و در نتیجه دستیابی به رشد متعادل تر است. بنابراین محاسبات ذهنی باعث افزایش قدرت یادگیری ، تمرکز ، خلاقیت و بهبود حافظه در هر دو طرف مغز می شود.

محاسبات ذهنی تنها به عنوان ابزاری برای کمک به بهبود نمرات ریاضی کودکان نیست ، بلکه به صورت جدی به آنها کمک می کند تا :

خوب گوش کنند و مطالب را درک کنند .۱-Listen and comprehend

خوب تصور و تصویرسازی کنند. ۲-Visualise and imagine

جزئیات را بتوانند حفظ کنند. ۳-Memorise details

کار را با سرعت و دقت انجام دهند. ۴-Workwith speed and accuracy

بر روی یک کار تمرکز کنند. ۵-Concentrate on task

اطلاعات را پردازش کنند. ۶-Process information

و از همه مهمتر با مشکلات مقابله کنند. ۷-Tackle Problems

در مورد برنامه های موسسه کودکان هوشمند :

موسسه کودکان هوشمند با ارائه برنامه آموزشی محاسبات ذهنی با استفاده از چرتکه در ایران در مرداد ماه سال ۱۳۹۱ تحت نظر موسسه کودکان هوشمند چابک فعالیت خود را آغاز نمود. هم اکنون با عقد قرارداد با مجموعه های آموزشی شهرداری ، سرای محلات و همچنین مدارس پیش دبستانی و دبستان های تهران در حال گذراندن دوره های چرتکه میباشد . کانون در حال حاضر اقدام به اعطای نمایندگی فعال و قوی به سایر استانهای کشور نموده است .

روش آموزش:

در این دوره آموزشی کودکان بااستفاده از چرتکه در قالب کلاس و تمرینات در خانه میتوانند اعمال جمع و تفریق و ضرب و تقسیم را در سه مرحله انجام دهند . در ابتدای دوره توسط چرتکه محاسبات انجام میشود . در مرحله بعد محاسبات بدون چرتکه و با استفاده از چرتکه تصوری ( تصویر سازی از چرتکه ) انجام میشود . در مرحله آخر بر اثر تمرین زیاد محاسبات بصورت ذهنی انجام میشود .

این دوره توسط ۳ تکنیک اصلی آموزش داده میشود :

– تکنیک شنیداری

– تکنیک دیداری

– تکنیک تصویر سازی

اجزاء برنامه اجرایی دوره آموزش به شرح زیر میباشد :

طول دوره : ۳۶ ماه در قالب ۳۶ ترم در ماهه

زمان آموزش : ۹۰ دقیقه

زمان تمرین و تکرار: هر روز به مدت ۳۰ دقیقه توسط والدین در خانه

پشتیبان : مربی کلاس بعنوان پشتیبان ۱ روز در هفته از طریق تلفن ، اینترنت و پیامک با والدین در ارتباط است .

مزایای جانبی : آموزش کامپیوتر و اینترنت و تند نویسی اعداد بصورت غیر مستقیم

پایان ترم ۲ ویژه فراگیران ۵ تا ۷ سال

پایان ترم ۱ ویژه فراگیران ۸ تا ۱۲ سال

: گواهینامه پایان دوره یکساله (ترم۶) هر دو گروه سنی

گواهینامه پایان دوره دو ساله (ترم ۱۲) توسط موسسه مرکزی صادر می شود.